İçene gençlik, ölümsüzlük veya uzun yaşam sağlayan mucizevi su. Anlatılar Âbıhayat ile İlyas, Hızır ve İskender’i (İskender-i Zülkarneyn) ilişkilendirir. Ahmedi’nin İskendername’sinde ölümsüzlük suyunun doğuda, karanlıklar ülkesinde olduğu ve onu içenin sonsuz hayat ve gençlik bulacağı söylenir. İskender Âbıhayat’ı bulmak için uzun bir yolculuğa çıkmıştır fakat sonunda ona erişen Hızır olmuştur. Yine Mevlana’nın Divan-ı Kebir’i ve pek çok Alevi-Bektaşi nefesi Hızır’ın Âbıhayat’a ulaştığını söylemektedir. Yunus Emre ise “Yunus Emre bu dünyada iki kişi kalır derler/ Meğer Hızır-İlyas ola Âbıhayat içmiş gibi” beyti ile Hızır ve İlyas’ın ölümsüzlük suyunu içtiklerini söyler. Türk halk inanışlarına göre de Hızır’ın ölümsüzlüğü bu yaşam suyundan içmesinden kaynaklanır. Köroğlu ve onun atı Kırat’ın bu suyla dolu gölün ancak yarısını içtiği için vücudunun üst bölümünün gençleştiği ve 250 yıl yaşadığı anlatılır. Edebî eserlerde bu suyun gölgeler ülkesinde bulunduğuna işaret edilir. Konu hakkında üç efsane vardır. Evliya Çelebi’nin Seyahatname eserinde anlatılan birinci efsaneye göre, ölümsüzlük suyu, Bingöl’de Bin Göller civarında bulunur; bir avcı vurduğu bir kuşu bu suyla temizlemek isterken kuşun canlandığını görür. Köroğlu ile ilgili bir efsanede ise bu suyun (üç köpük yumağının) Fırat ile Dicle’nin birbirine aktığı Şat Irmağı’nın suyundan elde edilebileceği anlatılır. Bir diğer efsanede ise ölümsüzlük suyunun kaynağının Elbruz Dağlarında olduğu söylenir.

Kaynakça: Boratav, Pertev Naili (2012). Türk Mitolojisi/Oğuzların-Anadolu, Azerbaycan ve Türkmenistan Türklerinin Mitolojisi. Ankara: BilgeSu Yay.; Ocak, Ahmet Yaşar (2012). Yunus Emre. Ankara: T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı; Ocak, Ahmet Yaşar (1985). İslam-Türk İnançlarında Hızır yahut Hızır-İlyas Kültü. Ankara: Türk Kültürünü Araştırma Enstitüsü; Ahmedi (2018). İskendername. (çev. Furkan Öztürk). İstanbul: İş Bankası Kültür Yay.

İbrahim Dilek