Eski Yakut tasavvurlarına göre Üst, Orta ve Alt olmak üzere üç katmanlı dünyada, en yüce tanrılar ve iyi iyelerle birlikte abaası denen kötü ruhlar da yaşardı.

G.U. Ergis’in olonho’nun temel imgelerinden biri, epik canavarlar olan abaasılar ya da acaraylardır. Acaray, Yakutların genel adlandırmayla abaası dediği özel bir kötü varlık türünün ortak adıdır. İ.V. Puhov’un görüşüne göre olonho’daki abaasılar epik bir topluluktur. Puhov ayrıca şaman abaasıları, yani kültle ilişkili kötü ruhları da ayrı bir yerde konumlandırır. Bununla birlikte her iki abaası grubu da eski Yakutların dünyanın yapısıyla ilgili benimsediği düalist ilkeye dayanan ortak bir mitolojik temele sahiptir.

Yakut olonho metinlerinde acaray aymağa (acaray boyu) adlandırması geçer. Georgiy Ustinoviç, acaray sözcüğünü Buryatça ajaray (ajiray) sözcüğüyle ilişkilendirmiştir. Leksikolog G.V. Popov ise Yakutçada “şeytan, cin, canavar” anlamındaki acaray için Moğolcada benzer anlamdaki bir paralel olarak ajiray (şeytan, cin) biçimini verir. Destanda acaray aymağa, Alt Dünya’dan gelen düşman varlıklar olarak korkunç canavarlar şeklinde tasavvur edilir. Onlar ayıı aymağa (iyi topluluğa), yani Orta Dünya sakinlerine karşıt bir konumda yer alır.

Kaynakça: Ergis, G.U. (2008). Oçerki po Yakutskomu Folkloru. Yakutsk: Biçik; Puhov, İ.V. (1962). Yakutskiy Geroiçeskiy Epos Olonho. Osnovnıye obrazi. M.: İzdatel’stvo AN SSSR, 256 s.; Popov, G.V. (2003). Etimologiçeskiy Slovar’ Yakutskogo Yazıka. Novosibirsk: Nauka.

Lyudmila Yefimova